RSS

CÂU CHUYỆN “HẬU MỸ LAI”

01 Nov

Cũng có một bó hoa và… cuộc nhậu. Nhưng quả thật tôi bất ngờ trước những sự “đón tiếp” rất ít sắc màu văn hóa dành cho tác giả của những bức ảnh Mỹ Lai Ronald Haeberle và “cậu bé” Trần Văn Đức.

* * * * *

Kỳ 1: Quảng Ngãi đón tiếp Ronald Haeberle và “cậu bé Mỹ Lai” Trần Văn Đức như thế nào?

Đúng hẹn, Ronald Haeberle bay từ Mỹ đến Sài Gòn ngày 22/10. Cùng đi là một người bạn Robert Hoard. Cũng ngày đó “cậu bé Mỹ Lai” Trần Văn Đức cùng đứa con trai 18 tuổi (Trần Văn Viễn) bay về từ Đức. Sáng 23, họ chạy xe từ Sài Gòn ra. Còn tôi từ Đà Nẵng chạy vào.

Đêm đầu tiên ở Quảng Ngãi khó ngủ. Đức cũng vậy, anh thức tâm sự cùng tôi đến gần 1 giờ sáng. Hình như Ronald Haeberle cũng không ngon giấc, không hẳn vì chệch múi giờ, mà có lẽ vì cảm giác háo hức, hồi hộp lẫn… lo âu cho cuộc trở về Sơn Mỹ sáng mai. Bài viết về Ronald Haeberle và cuộc trở về này tôi sẽ đề cặp trong kỳ cuối. Kỳ đầu tiên là chuyện Quảng Ngãi đón tiếp sự trở về của Ronald Haeberle và “cậu bé Mỹ Lai” Trần Văn Đức như thế nào?

IMG_3726

Ronald Haeberle tại khách sạn Petro Sông Trà

Cuộc đón tiếp diễn ra lúc 10 giờ sáng 24/10, tại phòng khách khu chứng tích Sơn Mỹ. Ông Phạm Thành Công, giám đốc ban quản lý khu chứng tích cùng một vị phó giám đốc sở Văn hóa- thể thao- du lịch tỉnh Quảng Ngãi chủ trì. Ừ thì cũng bắt tay, cũng những câu chào xã giao có cánh như bất kỳ cuộc tiếp đón nào. Nhưng tôi quá bất ngờ khi thấy cả ông Công giám đốc khu chứng tích và vị Phó giám đốc sở VH-TT-DL Quảng Ngãi đều không hề chìa tay, thậm chí không có một lời giới thiệu “cậu bé Mỹ Lai” Trần Văn Đức cùng với em gái Trần Thị Hà và chị Trần Thị Mỹ (3 nhân chứng sống sót của vụ thảm sát Mỹ Lai) ngồi ngay trước mặt họ. Suốt buổi tiếp, không có một bàn tay nào chìa về phía họ, thậm chí giữa buổi, ông giám đốc Công còn lệnh cho nhân viên “mời” chị Mỹ và Hà ra khỏi phòng vì ông bảo đó là “những người không có trách nhiệm”. Nhiều lần, Đức, Hà, chị Mỹ và Trần Văn Viễn (con trai Đức) phải đứng dạt ra nhường ghế cho vị Phó giám đốc sở và các nhân viên bảo tàng chen vào ngồi chụp ảnh lưu niệm với Ronald Haeberle. Ronald Haeberle nhận ra điều này, choàng tay ôm Viễn và luôn vỗ vai Đức động viên an ủi.

Một bó hoa tươi được chuẩn bị sẵn dành cho Ronald Haeberle. Ngay sau khi nhận hoa từ tay vị Phó giám đốc sở, Ronald Haeberle lặng lẽ tặng lại bó hoa này cho Trần Thị Hà.

Đức không nói gì. Ngược lại, những lúc căng thẳng quá, tôi thấy anh hay đứng dậy ra ngoài một lúc tự làm “nhẹ” mình bằng cách ngửa mặt nhìn… trời!

Khi chúng tôi nhờ một nữ nhân viên của sở Ngoại vụ Quảng Ngãi làm phiên dịch cho Ronald Haeberle thì ông Công đã cản ngăn không cho phiên dịch và hùng hổ đòi điện thoại cho giám đốc sở Ngoại vụ đuổi việc cô nhân viên nọ.

IMG_3460

IMG_3525

Ronald Haeberle, Trần Văn Đức và cháu Viễn tại cuộc “đón tiếp” ở khu bảo tàng chứng tích Sơn Mỹ

Cuộc nhậu tối bên bờ sông Trà, sở VH-TT-DL mời. Nhận thấy sự căng thẳng, tôi đã dặn trước với anh Vũ giám đốc sở rằng “vào cuộc” sẽ không nói nhắc gì làm căng thẳng thêm. Vậy nhưng vẫn không tránh khỏi những cảm giác lạnh nhạt. Đức chọn một góc riêng ngồi lặng im. Và nhân vật “ấn tượng” nhất trong buổi tiệc chiêu đãi tối 24 lại chính là một ông nhà báo- giám đốc đài phát thanh truyền hình Quảng Ngãi, nghe giới thiệu tên Trạch. Giữa cuộc nhậu, không biết có ai điện mời, ông Trạch xuất hiện. Khi giới thiệu Ronald Haeberle, ông có vẻ không thèm nghe, cứ vung tay lên “tôi có nghe, tôi có nghe” với kiểu lối không gì trịch thượng hơn. Một lát, ông tự về cũng bằng màn chào kém văn hóa không khác gì khi đến. Thật tình, tôi không dám tin đó là một nhà báo, huống chi là giám đốc đài phát thanh truyền hình.

Tối 25 tại khách sạn Petro Sông Trà, không có người phiên dịch, chúng tôi đành phải cậy nhờ một anh bạn quen dịch hộ cho ông Ronald Haeberle trong một cuộc phỏng vấn ông dành cho tôi và một phóng viên Vietnamnet. Cuộc phỏng vấn đang thực hiện nửa chừng thì nghe đâu có hai Công an ập đến nhà người quen nọ bắt vợ phải điện thoại gọi anh về không cho phiên dịch tiếp. Anh ta hoảng hốt bỏ dở cuộc phiên dịch chạy về nhà trước con mắt ngạc nhiên của Ronald Haeberle. Không hiểu mấy ngày sau, anh có bị tra khảo gì?

Hai ngày sau, tôi, Ronald Haeberle, Robert Hoard, Trần Văn Đức và cháu Viễn tiếp tục những cuộc hành trình “đi lại” những chặng Mỹ Lai. Ban đầu không chú ý, nhưng sau đó nghe Robert Hoard chỉ hai người lạ luôn bịt mặt đeo kính đen bám riết theo, tôi mới biết có “đuôi”. Ngạc nhiên hơn khi biết đó không phải là công an, mà chính là nhân viên của bảo tàng Sơn Mỹ. Tôi không hiểu sao cán bộ bảo tàng lại không thèm quan tâm khai thác thông tin từ Robert Hoard trong cuộc trở về đặc biệt hiếm hoi này, mà lại bịt mặt bám theo để ghi âm, theo dõi Ronald Haeberle và Trần Văn Đức? Tối qua, khi ăn cơm tại nhà chị Mỹ, cả Ronald Haeberle và Robert Hoard đã ôm bụng cười khi cháu Viễn mở máy cho xem lại hình ảnh nhân viên bảo tàng bịt mặt bám theo từng bước mấy ngày qua. Thú thật, nhìn hai người Mỹ cười, tôi cảm thấy… xấu hổ!

IMG_3663

IMG_3736

IMG_3745

Bước chân Ronald Haeberle “đi lại” trên chính đoạn đường ông chụp những bức ảnh thảm sát Mỹ Lai 43 năm trước

1234.bmp

Đây là chân dung nữ “điệp viên” bảo tàng theo bám ghi âm Ronald Haeberle và Trần Văn Đức (bức ảnh này lấy ra từ đoạn clip do cháu Trần Văn Viễn quay)

Mấy ngày ở Quảng Ngãi, tôi cố ý chờ xem có quan chức địa phương nào tranh thủ đầu giờ đến khách sạn chào và ăn sáng với Ronald Haeberle, nhưng tuyệt nhiên không thấy ai. Chỉ có các cô phục vụ và nhân viên khách sạn khi biết chuyện luôn vây quanh Ronald Haeberle và Trần Văn Đức đòi chụp ảnh.

Ngay cả báo chí cũng có vẻ hờ hững và lạnh nhạt trước cuộc “trở về” sau gần nửa thế kỷ của tác giả những bức ảnh Mỹ Lai nổi tiếng. Chộn rộn tí buổi sáng đầu tiên, mấy hôm sau chẳng thấy còn ai, sáng hôm sau hình như chỉ có một bài viết hơi dài trên tờ Thanh Niên của Trà Sơn, còn vài báo khác là mấy tin “hộp diêm”. Dường như tất cả báo chí đang tập trung cho “kỳ án” cướp vàng vừa xảy ra ở Quảng Ngãi.

IMG_3778

(Nguồn: NB Trương Duy Nhất –> http://truongduynhat.vn)

 
Để lại bình luận

Posted by on Tháng Mười Một 1, 2011 in 5.LỊCH SỬ

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: